مفهوم و مؤلفههای بنیادین اعتماد و کارکردهای آن در روابط اجتماعی از منظر قرآن
چاپ شده در: مجله نظریههای اجتماعی متفکران مسلمان، پاییز و زمستان 1398، سال دوم، شماره 9، صفحه 219_197
مفهوم و مؤلفههای بنیادین اعتماد و کارکردهای آن در روابط اجتماعی از منظر قرآن
فاطمه سیفعلیئی، سهراب مروتی، سیدمحمدرضا حسینینیا
چکیده
انسان موجودی اجتماعی است و در سایه تعاملات اجتماعی است که نیازهاي مادي و معنویاش برآورده میشود. استحکام و دوام روابط اجتماعی به اعتماد متقابل نیاز دارد. اعتماد ميزان اطمينان يا مطمئن بودن به اشخاص، افراد، الگوها، ساختارها و نقشهاي اجتماعی، و در یک معنای بسیار کلی سرمنشاء ایجاد تعامل اجتماعی است. نوشته حاضر پژوهشی میانرشتهای و کاربردی بوده، با این سوال که در قرآن کریم اعتماد و ابعاد مختلف آن چگونه مطرح شده و چه نقشی در روابط اجتماعی انسان دارد؟ و با هدف تبیین مفهوم و مؤلفههای اعتماد و کارکردهای آن در روابط اجتماعی، به روش توصیفی تحلیلی و با استناد به آیات قرآن نگاشته شده است. و بیان میدارد که از نظر قرآن اعتماد با حسن ظن نسبت به دیگران شکل گرفته و هر چند همواره با نوعی ریسکپذیری همراه است، برای ایجاد و دوام روابط اجتماعی لازم و ضروری است. قرآن کریم خیرخواهی، صداقت، وفای به عهد، امانتداری، و حقمحوری را از جمله مولفههای اساسی در فرد معتمد و حسن ظن را مهمترین مولفه در فرد اعتماد کننده معرفی مینماید که تحقق آنها برای ایجاد اعتماد در روابط اجتماعی ضروری است. از نظر قرآن اعتماد باید بر اساس معیارهای عاقلانه صورت گیرد بر همین اساس اعتماد به فاسقان، ظالمان و کسانی که در دوستی آنها تردید وجود دارد نوعی ساده لوحی به شمار میرود که باید از آن اجتناب نمود.
کلیدواژگان: اعتماد، کارکرد، روابط اجتماعی، حسن ظن، قرآن کریم.
اصل مقاله از طریق سایت اصلی مجله نظریه های اجتماعی متفکران مسلمان قابل دانلود است.